मंगळवार, १७ जानेवारी, २०१७

आई

असह्य वेदनेने, जरी डोळ्यात पूर होता
मायेने पाजणारा, तो तुझाच ऊर  होता



आईच्याही पलीकडे, होती वात्सल्याची काया
तुझ्या मायेने संचारीलेला,हा आल्हादी नूर होता



व्हावे अजून पुन्हा, तुझे नव्याने बाळं
तुझ्या प्रेमाचा पाळणा,त्या अंबरी दूर होता



केल्या कित्येक खोड्या,मारले कित्येकास मी
चुक पदराआड लपवीणारा,तो तुझाच सूर होता



होई आकांत मनी या, तुझी आठवण येता
रहिले अधूरे तुझे स्वप्न, मनी काहूर होता



Sanjay l. Bansode
9819444028

भारत आमचाही देश आहे...

अरे ...रटाळणाऱ्या मसणवट्यांनो 
आम्ही तुमच्या गावाबाहेर आहे
देशाबाहेर नाही.......
तुमची जातिवादी
कोल्हेकुई झाली असेल तर,
एकदा जाती अंतासाठीही
मोर्चे निघू द्या.......
आजही तुमच्या लग्नात
आमची पंगत शेवटीच बसते
तेही ताटा तांब्या सोबत ........
गावातल्या सावकऱ्यांनो
शेटजी भटजीनो,
आजही तुमच्या गावात
आमच्या वाटेला बाटच आलाय....
आजही सूर्के मारीत पीतो
आम्ही तुमच्या घरातला चाय
फुटक्या ग्लासातून.......
आजही तुमच्या विहीरीवरून
पाणी भरण्याची मुभा नाय
कित्येक देवस्थानाची
पायरी चढण्याची अनुमती  नाय........
या सळसळत्या रक्ताला
पेटण्या अगोदरच मी बुच मारला
तो एकाच नात्यामुळे.......
नाहीतर कधीच
गावकूसावरून तोफा डागल्या असत्या
तुमच्या उच्चभ्रू वस्त्यावर .....
गाव रंक्तरंजीत करायला
पण नाय ....
हा "भारत आमचाही देश आहे "
आणि तुमचाही .........
संजय एल बनसोडे 9819444028

पुन्हा सकाळ झाली

अंधार पेलणारे, किरणें खट्याळ झाली
उठा नव्या आशेने, पुन्हा सकाळ झाली !!


होतो जखडलेला,त्या प्रारब्ध काळोखात
त्या सत्ताधारी तिमिराचे, अदृश्य कंकाळ झाली !!


प्रसृत होते सारे, स्वप्न काजव्यांचे
प्रकटता मार्तंड, स्वप्ने आभाळ झाली !!


आम्हीं शांतीचे भुकेले, ना वैर कुणाशी
बघता अस्त्रे अमुची, आयुध घायाळ झाली !!


आरक्त मानवाचे, मंग जातिभेद कशाला
त्या थोतांड धर्मग्रंथाचे, शब्द रटाळ झाले !!



संजय एल बनसोडे 9819444028

जातीच्या नावावर

जातीच्या नावावर,
विषयहीन झालेले
ते आजही काढतात मोर्चे
शहरा शहरातून
दिशाहीन झालेले
शेतकरी
आजही घेतात फाशी
खेड्यापाड्यातून
.
जात नावाचं गजकर्ण
फोफावतय
माणसांच्या गचाड वस्तीत
तुमचं आमचं पुरोगामीत्व
कधीच गळून पडलय
जात नावाच्या उकिरड्यात
आता तर माणसांच्या अस्थितही
जातीने ठेकेदारी मिळवली.
SANJAY L BANSODE
9819444028

स्वप्नात तुझा मी

स्वप्नात तुझा मी, चेहरा चाळत होतो
तुझ्या सुंदरतेवरी, तेंव्हाच भाळत होतो !
विसरलो ते वैरी,ज्यांनी घायाळ मज केले
उबदार तुझ्या नयनांनी,जखमांना वाळत होतो !
असले जरी माझे, जीवन काट्यांवरचे
प्रेमाच्या चाळणीने, ते काटे चाळत होतो !
हरवले होते मन, त्या वेदनेच्या धुक्यातं
धुक्यातून सावरताना,तुलाच न्याहळत होतो !
कोण जाने कसा हा,जीव तुझ्यावर जडला
प्रेमाची फुले तुझ्या त्या,केसावरी माळत होतो !
SANJAY L. BANSODE
9819444028

मन

श्वास श्वासात राहीना,मन गुंतले असे ते
अलगद काळजावर,उमटले प्रेमाचे ठसे ते 


माझा मी न राहिलो,सांगू कुणास आता ?
गर्दीने गजबजलेले,गाव कुठे वसे ते ?


मी भाळलो तुझ्या त्या, थोड्याशा बोलण्याने
हसऱ्या तुझ्या त्या गालावरी, नकळत फसे ते 


मन मनास बोले, तु होशील का माझी ?
ना ऐकताच मन, मनावरीच  रूसे ते 


झाले कसे असे हे,मलाही कळले नाही
पापणी मिटताच डोळे,तुझ्या प्रेमात  घुसे ते


Sanjay L Bansode 9819444028

थोतांड थाप

शेंदूर फासलेल्या दगडाला
मी कधीच वाहिली
तिलांजली.
पण मुर्दाड झालेल्या मेंदूतून
उगवतात रोजच
नवनवीन देव.
कदाचीत त्यांना त्यांचा
तेहेतिस कोटीचा आकडा
पूर्ण करायचा असेल.
महानिद्र झालेला खविस
आजही थैमान घालतोय
रात्रीच्या अंधारात.
आणि
नकळत डोक्यातून उगवतो
एक देव.
हा महाभूताचा चमत्कार म्हणावा
का धर्माने मस्तकीं मारलेली
थोतांड थाप.
संजय एल बनसोडे

गांडू नशीब

सालं आपलं नशीबच गांडू
झाटभर पगारासाठी
दिवसभर जिरवावी लागते.....
इन्क्रिमेन्टची अवस्था
त्या पान्हा चोरणाऱ्या म्हशीगत झाली
कितीही पाणी लावून पीळले
तरीही तांब्या रिकामाच.....
कामगारांचा बळी घेत
बॉस रोजच साजरी करतो
बकरी ईद.....
बस आणि लोकलला
वटवाघळा सारखे लटकून
मोकळा होतो न होतो,
थेट रांगेत उभा ठाकतो
राशनच्या....
तिकिटाच्या...
मॉलच्या .....
हॉस्पिटलच्या ......
बाथरूमच्या....
शेवटी
मरणाच्या.......
सालं, सारं जीवन "वेट....र " बनलय ...
संजय एल बनसोडे

मलाही वाटतं,तुझ्यावर लिहावं

मलाही वाटतं,तुझ्यावर लिहावं
तुझ्या ओठावर
तुझ्या नयनावर
तुझ्या केसांवर
तुझ्या गालावर
हसऱ्या चेहऱ्यावर
तुझ्या चालण्यावर
तुझ्या बोलण्यावर
पण काय लिहावं ?????
मला सद्ध्या काल्पनिक लिखाण जमतच नाही.
मी हल्ली भावनिकच होत चाललोय
आणि हळूहळू
मनातील भावना कागदावर उमटू लागल्यात
मंग त्या विद्रोहाच्या असो का प्रेमाच्या.
खरे तर प्रेम आणि माझा
दूरदूर पर्यंत संबध नाही.
पण का,कोण जाने
मी हळूहळू प्रेमाजवळ चाललोय.
का ?
कुणाच्या ?
कशासाठी ?
हे मलाही माहीत नाही.
पण ह्रुदयातल्या
प्रेम नावाच्या वाळलेल्या झाडाला
पुन्हा नवीन पालवी फुटत आहे
हे मात्र नक्की.
पुन्हा वसंत बहरू पाहतय
तु येशील ना !
माझ्या बहरलेल्या वसंतात
मोर होऊन नाचायला ?
संजय बनसोडे

गुरुवार, १२ जानेवारी, २०१७

स्वप्नात तुझा मी

स्वप्नात तुझा मी, चेहरा चाळत होतो
तुझ्या सुंदरतेवरी, तेंव्हाच भाळत होतो !

विसरलो ते वैरी,ज्यांनी घायाळ मज केले
उबदार तुझ्या नयनांनी,जखमांना वाळत होतो !

असले जरी माझे, जीवन काट्यांवरचे
प्रेमाच्या चाळणीने, ते काटे चाळत होतो !

हरवले होते मन, त्या वेदनेच्या धुक्यातं
धुक्यातून सावरताना,तुलाच न्याहळत होतो !

कोण जाने कसा हा,जीव तुझ्यावर जडला
प्रेमाची फुले तुझ्या त्या,केसावरी माळत होतो !

SANJAY L. BANSODE
9819444028

बुधवार, ११ जानेवारी, २०१७

जात नावाचं गजकर्ण

जातीच्या नावावर,
विषयहीन झालेले
ते आजही काढतात मोर्चे
शहरा शहरातून
दिशाहीन झालेले
शेतकरी
आजही घेतात फाशी
खेड्यापाड्यातून
.
जात नावाचं गजकर्ण
फोफावतय
माणसांच्या गचाड वस्तीत
तुमचं आमचं पुरोगामीत्व
कधीच गळून पडलय
जात नावाच्या उकिरड्यात
आता तर माणसांच्या अस्थितही
जातीने ठेकेदारी मिळवली.
SANJAY L BANSODE
9819444028

मंगळवार, १० जानेवारी, २०१७

नवरा नावाचा शैतान


बोहल्यावर चढत असतांना
दुसऱ्या बाजूला
तिच्या स्वप्नांची तिरडी सजत होती.
ज्या अग्निला साक्षी मानून
ती फेरे घेत होती
ती अग्नि
दूसरे तीसरे काही नसून
तिच्या स्वप्नाचे जळणारे सरण होते
आणि तिच्या आयुष्याचे रोजचे मरण होते.
आपल्या सुखांना तिलांजली वाहून
ती निघाली
एका अनोळखी व्यक्ती सोबत संसार थाटायला.
उराशी हजारों स्वप्ने बाळगून.
त्यांनी मात्र लग्न नावाच्या बाजारातून
एक वस्तु उपभोगायला आणली होती
ती पण, हूंडा नावाच्या रिवॉर्ड  पॉईंट सोबत.
साऱ्या कलमांना फाट्यावर मारून
तो करीत होता
एका निरागस शरीरावर कानूनन बलात्कार.
375/76 कलमांना
पती पत्नी नावाच्या पेटीत कोंबून
तिच्या किंकाळय़ा दबल्या जात होत्या
रोजच एका बंद खोलीत.
तिच्या "ना" वर ही प्रभुत्व मिळवत
तिच्या स्वप्नांचा चुराडा करत
तो बनला होता
"नवरा नावाचा शैतान"
संजय बनसोडे 9819444028

गुरुवार, ५ जानेवारी, २०१७

आकांत

आकांत
संजय बनसोडे
मूल जन्मल्यानंतर सर्वजण विचारात, "मुलगा झाला की मुलगी ?" फक्त त्या बाळाची आईच विचारते "माझे बाळ कसे आहे ?"
तीन घंट्याच्या अथक प्रयत्नानंतर डॉक्टरच्या  हातात एक गोंडस बाळ येतं. नऊ महीने त्या बाळामुळे आपल्या पोटात  भ्रूण अवस्थेपासून ते प्रसूत होईपर्यंत  असह्य कळा सोशीत वेदनेच्या कह्यातून मुक्त झालेली विमल,बाळाच्या रडण्याचा आवाज ऐकताच डॉक्टरला विचारते "मुलगा झाला की मुलगी ?"होय....एक आईच विचारते डॉक्टरला, मला मुलगा झाला की मुलगी ? तेंव्हा डॉक्टरचे उत्तर येते "मुलगी "
मुलगी हा शब्द ऐकताच विमलचा चेहरा सुन्न पडतो तिचे  अंतर्मन धाय मोकलून रडत असते .प्रसूतीच्या वेळेस तिला जेवढ्या यातना झाल्या नाही त्याहून जास्त यातना तिला "मुलगी "हा शब्द ऐकून होतात.
त्याला कारण ही तसेच होते. एक   मुलगी जेंव्हा एका गरिबाच्या घरात जन्मा येते तेंव्हा तिचे काय हाल होतात या जगात तिला किती बेअदबीने जगावं लागते ते विमलला चांगलेच ठाऊक होते.डॉक्टरने नाळ तोडून बाळ साफ करण्यासाठी बाहेर नेले.विमल मात्र तिथेच पडून आपल्या भूतकाळात आणि येणाऱ्या मुलीच्या भविष्यकाळात गर्क झाली होती.
जातं कितीही उपटलेले असले तरीही  त्यातून भरडाच  बाहेर पडतो पीठ नाही . तसेच एका श्रमिकाने  कितीही कष्ट केले तरी त्याच्या जमापूंजीत खुर्दाच असतो त्याचे नोटात रुपांतर कधीच होत नाही. आज कितीही स्त्री पुढे गेली तरी गावखेड्यातली स्त्री आजही या पुरुषप्रधान देशात स्वातंत्र्यासाठी हंबरडा फोडत आहे.आजही ती  या आपदातून मुक्त करणाऱ्या मुक्तिदात्याची वाट बघत बसली आहे.
विमलचा जन्मही असाच एका मुलाच्या प्रतिक्षेत असणाऱ्या आई वडिलांच्या घरी होतो. मुलाच्या प्रतिक्षेत असलेल्या आई वडीलाची ही तीसरी  कन्याच असते. बापाचे हातावरचे पोट.  शेतात, गावात मिळेल ते काम करायचे अन् पोट भरायचे.वंशाच्या दिव्याची वाट बघत बघत तीन मुलीचा बोज अंगावर पडला त्यांचे लग्न कसे करायचे ? त्यांना हूंडा कुठून द्यायचा ? या चिंतेत असलेला विमलचा बाप, हळूहळू दारूच्या आहारी गेला. दिवसभर मेहनत करून  कमावायचे अन् रात्रभर दारू पिऊन दारूच्या गूत्यावरच पडून रहायचे.घरी गेला तर तीन  मुलींच्या लग्नाची चिंता. त्यामुळे त्यांनी घरच सोडून दिले.
मुलांना सांभाळण्याची सारी जिम्मेदारी तिच्या एकट्या आईवर पडली. दर साल दुष्काळाने पिंजून निघणारे गाव अन्  त्या गावात रोज मजुरी करून एकाच्या जीवावर चार  जीव पोसने तिच्या आईला असह्य झाले.
बोलतात ना, दुःख हे उखलाशी असते.पण विमलच्या कुटुंबाचा दुखाचा डोंगर सरता सरेना. पोटाला चिमटा देत अन् दुखाला आलिंगन देतच विमल व तिच्या बहिणी लहानाच्या मोठ्या झाल्या. आता कमावणारे आठ हात झाल्याने हळूहळू दुःखाचे रुपांतर सुखात परिवर्तित होत होते.उपाशी पोटी झोपण्याचे दिवस आता संपले होते.पण नियतिला ते मंजूर नव्हते. ऐन ज्वानीच्या उंबरठ्यात पदार्पण केलेल्या त्या तीन जीवाचे लचके तोडण्यासाठी  गावातले गिधाडे टपूनच बसली होती.शेवटी त्या गिधाडाने डाव साधलाच, तालुक्याचा बाजार असल्यामुळे विमलची आई आणि विमल तालुक्याला गेल्या. त्यामुळे  गावकूसाबाहेरच्या एकांत झोपडीत दोन तरण्या तांड्या मुली आज एकट्याच आहेत याचा फायदा उचलत काही गावातल्या शैतानी वृत्तीच्या चांडाळानी अत्यंत क्रूरपणे त्या दोघीजणींवर बलात्कार केला. आणि तेथून पसार झाले. विमल आणि तिची आई घरी आल्यावर इभ्रतीला काळिमा फासणारी ही  घटना कळली.घटना कळताच  विमलच्या आईने सरपंच,पाटील आणि गावकऱ्या समोर न्यायासाठी पदर पसरला. पण बलात्कार करणारे प्रस्थापितांचेच मुले असल्यामुळे विमलच्या बहिणीनाच गलत साबित करून,आमच्या मुलांना नादाला लावून गावात ह्या वेश्याव्यवसाय चालवतात असे ठासून सांगत  त्यांनाच गालबोट लावून बदनाम केले. तेंव्हापासून साऱ्या गावाने त्या घराला वायाळ टाकले त्यांची रोजमजुरी बंद केली गावातून त्यांचे राशनपाणी बंद केले. बलात्कारा ची घटना घडली तेंव्हापासून विमलच्या आईने खाट पकडली. या घटनेमुळे विमलच्या आईला मोठा धक्का बसला तिने  खाणे पिणे बंद केले तिला जगण्यापेक्षा मरणाला कवटाळनेच बरे वाटत होते. घरात बीमार असलेले आई गावांने टाकलेला बहिष्कार,यातून कसा मार्ग काढावा हे विमल व तिच्या बहिणीला कळत नव्हते.गाव सोडून बीमार आई सोबत स्थलांतर तरी कसे करावे ?
थोडेफार घरात राशन होते तेच थोडे थोडे करून गावातच राहण्याचा निर्णय त्यांनी घेतला. नऊ दहा दिवसातच अन्न पाण्यावासून बीमार असलेली विमलची आई गतप्राण झाली.आईची अंत्यविधी झाल्यावर त्या तिघी बहिणीने गाव सोडण्याचा निर्णय घेतला. त्यांनाही आता चांगलेच माहिती होते की, गावातील राक्षस वृत्तीचे माणसे आपल्याला सोडणार नाहीत. पण जायचे कुठे ? बाहेर आपले कुणीच नाही. रोज रोज गावात मरण्यापेक्षा एखाद्या मोठ्या शहरात स्थलांतरीत होऊन पुन्हा नव्या उमीदीने जगू. त्या दोघीनी निर्णय घेतला, आपले तर मात्रे झाले पण विमलचे असे होऊ द्यायचे नाही.शहरात जाऊन मिळेल ते काम करू आणि विमलचे मोठ्या थाटामाटात लग्न करू. शेवटी नव्या जीवनाच्या शोधात त्यांनी मुम्बई गाठली.मुम्बई कुणाला उपाशी मारत नाही त्यामुळे त्याही आल्या जीवाची मुम्बई करायला.
एका झोपड़पट्टी जवळील फुटपाथवर छोटेसे झोपडे बांधून तिथे विमलला ठेऊन त्या रोज जात असत कामाच्या शोधात पण काम काही केल्या  त्यांना भेटत नव्हते. त्यांनीही हार मानली नाही रोज या ना त्या एरियात जावून त्या कामाचा शोध घेत होत्या. घार उंच आकाशात उडून अफाट पसरलेल्या जमिनीवर लपलेल्या पक्षांवर नजर ठेऊन झेप घेते व शिकार करते.असेच शिकारी, वेश्या व्यवसायांचे दलाल लेडीज डान्स बारचे दलाल यांचीही अफाट पसरलेल्या, माणसांनी गजबजलेल्या गर्दीत अचूक वेध घेऊन आपली शिकार न्याहळीत असतात. अशाच शिकाऱ्याची नजर या दोन बहिणीकडे जाते.तो दोन दिवस त्यांचा पाठलाग करतो  त्यांची  सर्व माहिती काढून त्यांना काम मिळेल पण डान्स बार मधे कस्टमरला खुश ठेऊन डान्स करावा लागेल असे त्यांना त्यांच्या मजबूरीची नस पकडून अगोदरच सांगतो व या कामासाठी किती पैसा मिळेल हेही सांगतो. एक महीना चारजण  काम करूनही जितका पैसा येत नव्हता तितका एका दिवसात कमावयाला मिळतो हे बघून त्यांना नवलच वाटले. इज्जत नावाची पांघरूण  कधीच आपल्या अब्रूवरून फेकल्या गेलं होतं हे दोघीनाही ठाऊक होतं. आता फक्त जगायचं ते विमल साठीच. त्यामुळे त्यांनी या कामाला लगेच होकार दिला. डान्स आणि त्या दोघीचा दूरदूरपर्यंत संबध नव्हता तरीही पोटाच्या आगीसाठी व विमलसाठी "माय नेम इज शीला" "मुन्नी बदनाम हुईं "अशा गाण्यावर नाचून  वेगवेगळ्या मर्दासोबत त्या आपल्या शरीराचा  सौदा करीत होत्या.थोडा पैसा जमा झाल्यावर त्यांनी थोड्या चांगल्या झोपड़पट्टीत भाड्याने घर घेतले. त्या दोघीनी रात्रभर बारमधे खपायचे आणि विमलने फक्त घरच सांभाळायचे. अशातच शेजारी असलेल्या मनोजसोबत तिचे प्रेम विवाह जुळतात. विमलच्या दोघी बहिणीनाही मनोज पसंद पडतो.  वेळ न घालवता हॉल बूक  करून विमलचे  मोठ्या थाटात  त्या लग्न लावून देतात. लग्न झाल्यावर त्यांना त्यांच्या शेजारीच एक खोली भाड्याने देतात.लग्नाला तीन चार महीने झाल्यानंतर विमलला दिवस जातात आणि अचानक मनोज गायब होतो तो कायमचाच. तिघीही पोलीस स्टेशनला जावून मनोज बेपत्ता आहे म्हणून तक्रार नोंदवतात.पोलीस मनोजचा फोटो मागतात.विमल तिच्या बॅगेत असलेला फोटो देते तो फोटो बघून पोलीस थक्क होतात. कारण, तो एक गुन्हेगार असतो.आतापर्यंत त्याने चार मुलींना असेच फसवलेले असते विमल त्याची पाचवी शिकार असते.
विमलचे मूल घेऊन तिच्या दोन बहिणी तिच्या जवळ येतात अन् विमलला म्हणतात.बघ तुझं बाळ सेम तुझ्यावरच गेलं.
बाळाला बघून ती हसत त्यांना म्हणते, होय माझ्यावरच गेलं पण त्याचं जीवनही माझ्यावर जाऊ नये .....
संजय बनसोडे 9819444028

सरवा


आपल्या चिमुकल्यांना झोपडीतच ठेऊन
ती निघाली
ग्रीष्माच्या तप्त उन्हात
रानात सरवा वेचायला.
भोंगळ्या पायांने ती घालत होती
रान ना रान पालथं
त्या सळसळत्या उन्हात
पक्षांच्या नजरेतून चुकलेली
गव्हाची ओंबी उचलून,ओटीत टाकत
जात होती पुढं पुढं
तहान भुकेची पर्वा न करता.
घारी पेक्षाही तीक्ष्ण नजरेने
ती वेचत होती एक ना एक दाणा.
डोक्यावर आलेला सूर्य
तिच्या अंगाचं साल्टं काढीत होता
ग्रीष्माच्या तप्त उन्हाने जळत असलेली जमीन
तिच्या पायाचे चामड़ सोलीत होती.
छे छे !
याच्या तिला वेदना होतच नव्हत्या
कारण,
तिच्या पोटाच्या आगीपुढं ही आग शून्यच.
जमा केलेला सरवा
एका झाडाखाली बसून तिनं कूटला, उपनला
अन् पसाभर जमा झालेले दाणे
लक्तरात गुंडाळून ती निघाली परतीला
स्वतः  पेटून
तिच्या चिमुकल्यांची अन् तिच्या पोटाची आग विझवायला !
संजय बनसोडे 9819444028

बा भीमा.......

तूच दिला थारा तूच दिला चारा सोसाट्याचा मारा परि तुझाच सहारा ॥ जातिवाद दाट होता लई बाट अंधाराची वाट परि मुखी तुझा नारा ॥ तुझच हे देणं...