चोखोबाचा विद्रोह (शंकरराव खरात )या पुस्तकांतून

शूद्र चोखामेळा l करी नामाचा सोहळा l
मी येतिहीन महार l पूर्वी निळाचा अवतार l
कृष्णनिंदा घडली होती l म्हणोनी महार जन्मप्राप्ती l
चोखा म्हणे विटाळ l आम्हा पूर्वीचे हे फळ l
    *संत चोखामेळा (कदम ग्रंथ अभंग पृ.11)

.

.

मराठी प्रदेशातील पूर्वाश्रमीचे महार "नागवंशीय "होते.मराठी प्रदेशाचे नाव महाराष्ट्र हे "महाराचे राष्ट्र " यावरून पडलेले आहे.या प्रश्नावर महाराष्ट्रातील विद्वानांनी व्यासंगीपणाने चर्चाही केलेली आहे व आपआपली मते ही मांडली आहेत.
श्रीकृष्णाने नागवंशीयांच्या, नागाच्या वस्तीस्थानाला आग लावून ते भस्मसात का केले ? (खांडववन )यातून श्रीकृष्ण व नागवंशीय यांच्यात संघर्ष होता हे दिसते.त्यातच या संघर्षाला पुढे हिंसक वळण लागलेले तत्कालीन परिस्थितीवरून दिसते."खांडववन" या प्रकरणावरून नागांनी सूड घेण्यासाठी शेवटी कृष्णावर बाणांचा, अस्त्राचा वापर केला.त्यात कृष्णाचा अंत झाला.(अशी आख्यायिका आहे )
त्यात चोखोबा महार (निळाचा अवतार ) म्हणजे मूळ नागवंशाचा. कृष्णाचा अंत नागवंशीयाकडून झाला.हिच कृष्णनिंदा झाली असे चोखोबाचे मत झाले.म्हणून महार जन्मप्राप्ती झाली असा चोखोबांनी विचार मांडला. याला ऐतिहासिक महत्व आहे.
           चोखोबाचा विद्रोह (शंकरराव खरात )या पुस्तकांतून

.

.

#संजय बनसोडे#